Başabaş noktası, aylık sabit giderlerin sipariş başına kalan katkı payına bölünmesiyle bulunur: sabit gider ÷ (ortalama sipariş tutarı − komisyon − değişken maliyet). Çıkan sayı, o ay ne kâr ne zarar ettiğiniz sipariş adedidir. 72.000 TL sabit gider, 220 TL ortalama sipariş, %15 komisyon ve %30 değişken maliyetle sipariş başına 121 TL kalır; aylık başabaş 595 sipariş, günlük karşılığı 20 sipariştir.
Başabaş noktası hesaplayıcı
Alanları doldurun; sonuç yazarken güncellenir ve hiçbir veri sunucuya gönderilmez. Kira, personel, elektrik ve muhasebe dışında kalan sabit kalemlerinizi (aidat, yazılım aboneliği, muhasebe dışı danışmanlık) tek satırda ekleyebilirsiniz.
Tutarlar KDV hariçtir. Hesap tarayıcıda yapılır; girdiğiniz rakamlar kaydedilmez.
Formül ve kalemlerin yeri
Hesap dört adımda kurulur. Önce sabit giderler toplanır, sonra bir siparişten ne kaldığı bulunur, ardından toplam katkı payına bölünür ve sonuç gün sayısına dağıtılır. Adımların sırası önemlidir: komisyonu ortalama sipariş tutarından düşmeden yapılan başabaş hesabı, gerçek eşiği olduğundan düşük gösterir.
| Adım | Formül | Neden bu sırada |
|---|---|---|
| Sabit gider | kira + personel + elektrik + muhasebe + diğer | Sipariş adedinden bağımsızdır; aylık tek bir tavan oluşturur. |
| Katkı payı | ortalama sipariş × (1 − komisyon% − değişken%) | Her siparişin sabit gidere bıraktığı pay. Oranlar toplamı %100'e ulaşırsa katkı sıfırlanır. |
| Başabaş adet | sabit gider ÷ katkı payı | Kaç siparişin sabit gideri kapattığını verir. |
| Günlük karşılık | başabaş adet ÷ açık gün sayısı | Aylık hedefi günlük vardiya planına çevirir. |
| Aylık sonuç | (mevcut adet − başabaş adet) × katkı payı | Mevcut hacmin kâr mı zarar mı yazdığını TL olarak gösterir. |
Katkı payı sıfıra düştüğünde bölme tanımsız olur; hesaplayıcı bu durumda sonucu boş bırakıp uyarı gösterir. Komisyon ve değişken maliyet toplamı %90'ı geçiyorsa sipariş tutarı veya fiyatlama tarafında bir sorun vardır; bu tabloyu düzeltmeden hacim artırmak işe yaramaz.
Hangi kalem sabit, hangisi değişken
Yanlış sınıflandırma başabaş sayısını en çok saptıran hatadır. Aynı gider iki farklı kaleme yazıldığında sonuç iki katına kadar kayabilir. Aşağıdaki ayrım pratikte işe yarar:
- Sabit: kira, kadrolu personel, muhasebe, aidat, sabit abonelikler, kendi kuryenizin aylık toplam maliyeti.
- Değişken: gıda maliyeti, ambalaj, platform komisyonu, kampanya payı, sipariş başına kurye ücreti, iptal-iade karşılığı.
- Yarı değişken: elektrik ve su. Sipariş arttıkça bir miktar yükselir ama sıfır siparişte de ödenir; pratikte sabit kabul edip küçük bir payı değişkene eklemek daha güvenli sonuç verir.
Kendi kuryenizle çalışıyorsanız kurye maliyeti sabit taraftadır, çünkü kurye sipariş gelmese de maaşını alır. Platform kuryesinde ücret sipariş başına işlediği için değişken tarafta durur ve genelde komisyon oranına zaten yansımıştır; iki kez saymamak için hangisinin geçerli olduğunu sözleşmeden doğrulayın. Kurye tarafını ayrı bir sayfada karşılaştırmak isterseniz kurye maliyeti hesaplayıcısı aynı hacmi iki modelle yan yana koyar.
Örnek: 72.000 TL sabit giderle başabaş
Aşağıdaki üç satır aynı işletmenin farklı kurgularını gösterir. Sabit gider, sipariş tutarı ve oranlar örnektir; kendi rakamlarınızı hesaplayıcıya yazmanız gerekir. İlk satırda komisyon düşük, ikinci satırda komisyon yüksek, üçüncü satırda hem sabit gider hem sipariş tutarı büyük.
| Senaryo (örnek) | Sabit gider | Ort. sipariş | Komisyon | Değişken | Katkı | Başabaş adet | Günlük |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kendi kurye, düşük komisyon | 72.000 TL | 220 TL | %15 | %30 | 121,00 TL | 595,04 | 19,83 |
| Yüksek komisyon | 72.000 TL | 220 TL | %34 | %30 | 79,20 TL | 909,09 | 30,30 |
| Büyük mekân, yüksek sepet | 110.000 TL | 260 TL | %15 | %33 | 135,20 TL | 813,61 | 27,12 |
İkinci satırda komisyon 19 puan yükseliyor ve başabaş adet 595'ten 909'a çıkıyor. Aynı işletme, aynı menü, aynı sabit gider; değişen tek şey platformun kestiği pay. Bu fark, sözleşme yenilemesinde pazarlık konusu yapılacak en somut kalemdir. Üçüncü satırda sabit gider %53 artıyor ama sipariş tutarı da yükseldiği için başabaş adet 909'un altında kalıyor; sabit giderin tek başına kötü haber olmadığını bu satır gösterir.
Mevcut sipariş 500 ise birinci senaryoda 95 siparişlik açık vardır ve bu, 121 TL katkıyla yaklaşık 11.500 TL aylık zarara karşılık gelir. Aynı 500 sipariş ikinci senaryoda 409 siparişlik açığa dönüşür; hesap 500 siparişin neden "iyi ciro" olmasına rağmen kâr yazmadığını tek bakışta açıklar. Komisyon ve kesinti kalemlerini ayrıntılı kırmak için komisyon ve net kâr hesaplayıcısı ile aynı ekstreyi iki sayfada okuyabilirsiniz.
Mevcut siparişle farkı doğru okumak
Hesaplayıcı mevcut sipariş adedinizi başabaş adetten çıkarır. Sonuç negatifse açık vardır: mevcut hacim sabit gideri karşılamıyor. Pozitifse her ek sipariş katkı payı kadar kâr yazar. Bu satırı aylık tek bir fotoğraf olarak okumak yanıltıcı olabilir; hafta sonu yoğunluğu ile hafta içi durgunluğu aynı aya sığar. Günlük karşılık satırını vardiya planıyla karşılaştırmak daha sağlıklı bir kontrol sağlar.
İkinci dikkat noktası sipariş tutarıdır. Ortalama sipariş tutarı düştüğünde katkı payı da düşer ve başabaş adet yükselir; indirimli kampanyaların sessiz etkisi burada görünür. Sepet tutarını büyütmeye yönelik menü kurgusu, başabaşı düşürmenin en hızlı yoludur. Menü ve fiyat tarafındaki adımlar için paket servis ciro artırma rehberine bakabilirsiniz.
Sık yapılan dört hata
- Komisyonu tek kalem saymak. Kampanya payı, ambalaj ve iptal karşılığı hesaba girmediğinde başabaş olduğundan düşük çıkar.
- Kendi kuryeyi değişkene yazmak. Maaş aylık sabittir; sipariş başına bölündüğünde düşük hacimde maliyet olduğundan küçük görünür.
- Ciroyu kâr sanmak. 300.000 TL ciro, %34 komisyon ve %30 gıda maliyetiyle katkı payını eritir; hacim büyür, kâr büyümez.
- Kapalı günleri hesaba katmamak. 30 gün yerine 26 gün çalışan bir işletme, aynı aylık adedi 4 günde çıkarmak zorundadır.
Başabaşı düşürmenin dört kolu
Başabaş adedi düşürmek için dört kaldıraç vardır ve her biri farklı hızda sonuç verir. Sabit giderde kesinti en yavaş ama en kalıcı olanıdır: personel planı, kira yenilemesi ve abonelik temizliği aylık tavanı doğrudan indirir. Katkı payını artırmak daha hızlıdır; menü fiyatı, porsiyon maliyeti ve ambalaj seçimi birkaç hafta içinde etki eder.
- Komisyon: sözleşme kalemlerini ve kurye modelini gözden geçirin. Bir puanlık düşüş, 220 TL sepette sipariş başına 2,20 TL bırakır.
- Sepet tutarı: menüde eşik ürün ve tamamlayıcı ekleme, katkı payını sipariş adedini artırmadan yükseltir.
- Ambalaj: gramaj ve tedarikçi değişimi, sipariş başına sabit bir tasarruf yaratır.
- İptal ve iade: hazırlık süresi ve stok takibi, karşılıksız maliyeti azaltır.
Bu dört kol birlikte uygulandığında başabaş adet genelde iki haneli oranda düşer. Panelde hangi ürünün marjı taşıdığını görmek için ürün bazlı raporları açmak gerekir; panelde rapor okuma alışkanlığı edinmek, bu hesabı her ay yeniden yapmayı kolaylaştırır. Panel kurgusu ve raporlama düzeni için restoran panel yönetimi rehberi başlangıç noktası olabilir.
Sıkça sorulan sorular
Başabaş noktası nasıl hesaplanır?
Aylık sabit giderlerin toplamı, bir siparişten kalan katkı payına bölünür. Katkı payı, ortalama sipariş tutarından komisyon ve değişken maliyet düşülerek bulunur. Örnek: 72.000 TL sabit gider, 220 TL ortalama sipariş, %15 komisyon ve %30 değişken maliyet varsa sipariş başına 121 TL kalır ve aylık başabaş 595 sipariş olur.
Başabaş sipariş sayısına kurye maliyeti girer mi?
Platform kuryesi kullanıyorsanız kurye ücreti genelde komisyonun içinde gelir ve ayrıca eklenmez. Kendi kuryenizle çalışıyorsanız maaş, sigorta, yakıt ve bakım sabit gider kalemine yazılmalıdır. Kurye maliyetinin sipariş başına mı sabit mi olduğu, hangi kaleme yazılacağını belirler.
Komisyon oranını bilmiyorsam ne yazmalıyım?
Son platform ekstrenizdeki kesinti tutarını ciroya bölerek gerçek oranı çıkarabilirsiniz. Sözleşmedeki ilan edilen oran ile ekstredeki kesinti çoğu zaman aynı değildir; kampanya payı ve ek hizmet bedelleri farkı yaratır. Emin değilseniz yüksek senaryoyu deneyin, başabaş o kadar yukarı çıkar.
Günlük başabaş neden aylık sayıdan farklı çıkıyor?
Aylık adet, o ay açık olduğunuz gün sayısına bölünür. Ay 30 gün olsa da kapalı günler, tatiller ve kısa çalışma günleri gerçek dağılımı değiştirir. Hesaplayıcıda gün sayısını kendi takviminize göre değiştirdiğinizde günlük hedef de buna göre güncellenir.
Mevcut siparişim başabaşın altındaysa ne yapmalıyım?
Üç koldan biri seçilir: sabit gideri düşürmek, sipariş başına katkıyı artırmak veya adedi yükseltmek. Katkıyı artırmak için komisyon sözleşmesini, menü fiyatını ve ambalaj maliyetini gözden geçirin. Aradaki açığı kapatmadan ciro artırmak, zararı büyütmek anlamına gelebilir.